Yalova Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Başkanı Aydın Kaçır’ın göreve geldiği son üç ay, Yalova esnafı açısından sadece bir yönetim değişimi değil, aynı zamanda sahada etkisi hissedilen bir “stres testi” dönemine dönüştü.
Yalova genelinde esnafın hem ekonomik baskılarla hem de yapısal sorunlarla aynı anda mücadele ettiği bu süreçte, bir yandan ticari daralma derinleşirken, diğer yandan yeni bir kurumsal toparlanma arayışı dikkat çekiyor.
Finansal baskı: Hesaba bloke, ticarete kilit etkisi
Son dönemde vergi borçları nedeniyle uygulanan e-haciz ve banka hesap blokeleri, esnafın en sert tepki gösterdiği başlıkların başında geliyor. Sahada yapılan değerlendirmelerde bu uygulamaların, yalnızca bireysel değil zincirleme bir ekonomik kırılma yarattığı vurgulanıyor.
Esnafın bakışına göre hesaplara konulan bloke, doğrudan “ticaretin akışını durduran bir mekanizma” haline gelmiş durumda. Tedarik ödemeleri aksıyor, çalışan maaşları gecikiyor ve küçük işletmeler nakit döngüsünü kaybediyor.
YESO Başkanı Kaçır, vergi borçları nedeniyle esnafın banka hesaplarına uygulanan e-haciz ve blokelere sert sözlerle karşı çıktı. Mevcut uygulamaların ticari hayatı kilitlediğini söyleyen Kaçır, “Esnafın hesabı, işinin can damarıdır. Bu damarı keserseniz, ticaret durur” ifadelerini kullandı.
Yalova’da faaliyet gösteren esnaf ve sanatkârların son dönemde artan mali yükler nedeniyle ciddi bir sıkışmışlık yaşadığını belirten Kaçır, özellikle e-haciz uygulamalarının sahada zincirleme bir etki yarattığını dile getirdi. Esnafın borcunu ödeme niyetinde olduğunu ancak uygulanan yöntemlerin çözüm üretmek yerine sorunu derinleştirdiğini vurguladı.
Kaçırın sözlerine göre, "Bloke, ticari hayatı durduruyor”. Yani banka hesaplarına konulan blokelerin sadece bireysel bir sorun olmadığını ifade eden Kaçır, bunun tedarik zincirinden istihdama kadar geniş bir alanda olumsuz sonuçlar doğurduğunu söyledi.
“Bir esnaf sabah dükkânını açtığında hesabına ulaşamıyorsa, o gün ticaret yapamaz. Tedarikçisine ödeme yapamaz, çalışanının maaşını veremez. Bu durum sadece bir işletmeyi değil, bütün ekonomik akışı etkiler” dedi.
Kaçır ayrıca, bu uygulamaların esnafın ticari itibarını da zedelediğine dikkat çekerek, karşılıksız çekler ve geciken ödemeler nedeniyle güven kaybının arttığını belirtti.
Mevcut tahsilat modelinin borçların ödenmesini kolaylaştırmadığını savunan Kaçır, aksine esnafın gelir üretme kapasitesini ortadan kaldırdığını söyledi.
“Hesabı bloke edilen esnaf borcunu nasıl ödeyecek?
Gelir kaynağı kesilen bir işletmeden tahsilat beklemek gerçekçi değil. Bu yaklaşım borcu çözmez, ticareti yok eder” ifadelerini kullandı.
Ama Kaçır aynı zamanda esnafın ayakta kalabilmesi için üç temel adımın atımasını da önerdi:
1. Tüm hesaba değil, yalnızca borç tutarı kadar kısmi bloke uygulanması
2. E-haciz öncesinde uzun vadeli ve sürdürülebilir yapılandırma seçenekleri sunulması
3. Vergi borcu nedeniyle bozulan finansal kayıtlar için sicil affı düzenlemesi yapılması
Ardından esnafın yalnızca ekonomik değil, sosyal hayatın da temel taşı olduğunu hatırlatan Kaçır, devletin daha dengeli ve sürdürülebilir bir yaklaşım benimsemesi gerektiğini vurguladı: “Biz ayrıcalık istemiyoruz. Sadece işimizi sürdürebileceğimiz, adil bir sistem talep ediyoruz. Esnafın ayakta kalması, toplumun huzurunun da teminatıdır” dedi.
Tabloya bir az daha geniş açıdan bakalım...
Özellikle kentte uzun süredir sorun yaşayan oto teyp ve müzik işleriyle uğraşan esnafın durumu kritik bir noktaya gelmiş durumda. Yalova genelinde yaklaşık 20 esnafın kepenk kapatmak zorunda kalması, sektörün içinde bulunduğu daralmayı net biçimde ortaya koyuyor. 1 Mart’ta yürürlüğe giren düzenlemelerin ardından “siftahsız kepenk kapatma” gerçeği, küçük esnafın yükünü daha da ağırlaştırmış görünüyor.
Buna paralel olarak simitçilikte yaşanan fiyat tartışması da dikkat çekiyor. 17–19 TL bandındaki maliyetlere rağmen 100 gramlık simidin 20–25 TL arasında satılması yönündeki beklentiler, hem tüketici hem esnaf arasında yeni bir denge tartışması yaratmış durumda.
Durumun zorluğu o ki, simite zam gelmesine genel merkez halkı düşünerek müsade etmezken, esnaf mağduriyet yaşıyor. O yüzden bu konu hala netlik kazanamıyor...
Yalova Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Başkanı Aydın Kaçır’ın göreve geldiği son üç aylık süreç, esnaf çevrelerinde hem yoğun bir hareketlilik hem de ciddi bir yeniden yapılanma dönemi olarak dikkat çekiyor. Sahada artan ziyaret trafiği ve “koltuk değişince ilk gün sayımı başlar” kültürünün baskın olduğu bir ortamda, bu yoğunluğa rağmen somut adımların atmak için çaba harcaması da gözden kaçmıyor.
Kulislerden duyduğumuz bilgilere göre, Ramazan ayında yaklaşık 150 kişiye yönelik nakdi yardım organizasyonu ve hayırsever esnaf aracılığıyla 50 kişiye ulaştırılan et desteği, hem dayanışma kültürünün hâlâ güçlü olduğunu gösteriyor, hem de oda başkanının esnafı düşünürken, halkı da ihmal etmediğini gösteriyor.
Öte yandan esnaf çocuklarına yönelik burs sisteminin de başlatıldığı konuşuluyor. Yani genç esnafın geleceği açısından önemli bir adım olarak değerlendirilen bir başka uygulama ise çıraklara yönelik burs sistemidir. Ulaştğımız bilgilere göre, şu anda 7 esnaf çocuğunun desteklendiği "çıraklık burs modeli", mesleğin geleceğine yapılan en somut yatırımlardan biri olarak değerlendiriliyor.
Diğer taraftan esnaf için hazırlanan kimlik kartı uygulaması hem kayıt düzeni hem de kurumsal kimlik açısından yeni bir dönemin habercisi olarak görülüyor. Sicil numarası ve üyelik bilgilerinin tek sistemde toplanması hedefleniyor.
Buna ek olarak kargo, ulaşım ve sağlık alanında yapılan indirim anlaşmaları da esnafın günlük mali yükünü azaltmayı amaçlıyor.
Bir sıra özel kargo şirketleri ile indirim anlaşmaları imzalayan oda aynı zamanda İDO’da sağlanan %20 ulaşım avantajları ve Atakent Hastanesi Çiftlikköy şubesini de kapsayan yüzde 10–20 arası sağlık hizmeti indirimleri esnafın mali yükünü hafifletmeyi amaçlıyor.
Halk ziyaretlerinden zaman bularak, bunca işi üç aya sığdırmasını başaran Aydın Kaçır dönemi bir yandan ekonomik sıkışmışlık ve yapısal sorunların görünür hale geldiği bir tabloyu ortaya koyarken, diğer yandan sosyal destek ve kurumsal dönüşüm adımlarının da eş zamanlı yürütüldüğü bir süreç olarak öne çıkıyor.
Tüm bu tabloya bakıldığında, Aydın Kaçır döneminin hem kriz yönetimi hem de sosyal destek ekseninde ilerlemeye çalıştığı görülüyor.
Ama sahadaki gerçeklik değişmiyor: Esnaf için mesele artık sadece ayakta kalmak değil, aynı zamanda değişen ekonomik düzende yeniden tutunabilmek meselesidir...
Yazar: Ülker Fermankızı
